ئۇيغۇرلارغا نىسبەتەن ئەڭ چوڭ خەتەر ئۆز تىلى ۋە دىنىدىن ئۇزاقلىشىش

ئۇيغۇرلارغانىسبەتەنئەڭچوڭخەتەرئۆزتىلىۋەدىنىدىنئۇزاقلىشىش

 

تۈركئاخباراتچىشۇنداقلائا9 تېلېۋىزىيەقانىلىنىڭرىياسەتچىمەلتەمئارىكانخانىم،خىتاينىڭئۇيغۇرتىلىنىۋەمەدەنىيەتلىرىنىيوققىلىشئۈچۈنيۈرگۈزىۋاتقانسىياسەتلىرىگەقارشىئۇيغۇرلارنىڭدىنىئېتىقادتاچىڭتۇرۇشى،ئۇيغۇرئائىلەتەربىيىسىنىكۈچەيتىشكېرەكلىكىنىئوتتۇرىغاقويدىۋەئۇيغۇرلارغانىسبەتەنئۆزتىلىۋەدىنىدىنئۇزاقلىشىشئەڭچوڭخەتەرلىكئىكەنلىكىنىتەكىتلدى.

 يېقىندىنبۇيانتېلېۋىزىيەقانىلىدائۇيغۇرمەسىلىسىتوغرىىسدامەخسۇسپروگراممائويۇشتۇرۇپكېلىۋاتقانشۇنداقلائۇيغۇرلارتوغرىسىداماقالەيېزىپئېلانقىلىۋاتقانتۈركئاخباراتچىھەمئا9 تېلېۋىزىيەقانىلىىنىڭرىياسەتچىمەلتەمئارىكانخانىمبىلەنئۇيغۇرلارنىڭھازىرقىۋەزىيىتىتوغرىسىداسۆھبەتئېلىپباردۇق.

ئارسلانتاش: ھۆرمەتلىكمەلتەمخانىم،بۇنىڭدىنبىرقانچەيىلئىلگىرىئۇيغۇردىيارىدىكىمەكتەپلەردەھەتتائۇنىۋېرىستىتلاردىمۇئوقۇغۇچىلارئۇيغۇرتىلىدادەرسئوقۇيتتى.يېقىندىنبۇيانخىتايدائىرلىرىئۇيغۇردىيارىدىكىمەكتەپلەردەقوشتىللىقمائارىپدېگەنشۇئارئاستىدائۇيغۇرتىلىدادەرسئوقۇشنىئەمەلدىنقالدۇردىۋەخىتايتىلىدادەرسئوقۇشقامەجبۇرلىماقتا،مۇشۇنداقۋەزىيەتتەسىزنىڭچەئۇيغۇرتىلىنىساقلاپقېلىشۋەئۇيغۇرلارنىڭئاسىمىلىياتسىيەبولۇپكېتىشنىڭئالدىنىئېلىشئۈچۈننېمەقىلىشكېرەكبولىدۇ؟

مەلتەمخانىم: «شەرقىيتۈركسىتاندىكىقېرىنداشلىرىمىزتەلىمتەربىيە،مىللىيمەدەنىيەتكەبەكئەھمىيەتبېرىدۇ،خىتايبۇنىڭياخشىبىلگەنلىكىئۈچۈنبۇساھەگەبۇزغۇنچىلىققىلىشنىمەقسەتقىلماقتا،ھازىرقىۋەزىيەتتەبۇنىڭغاقارشىتۇرۇشنىڭتەكيولىبولسائائىلىدىكىتەلىمتەربىيەنىكۈچەيتىش،ھەركىمئۆزئائىلىسىدىكىلەرگەتىلىۋەمىللىيمەدەنىيەت،ئۆرۈپئادەتلىرىنىئۆگىتىشكېرەك.قېرىنداشلىرىمىزمىللىيمەدەنىيىتىنىساقلاپقېلىشىبەكمۇھىم.ئەممائۇيەردەبەكخەتەرلىكبىرھالاكەتبار،ئۇبولسىمۇخىتايمائارىپسېستىمىيولغاقويغانماركىسۋەدارۋىنىزىمماتىرىيالىزىممائارىپى،ئەسلىدەئۇيغۇرقېرىنداشلىرىمىزبۇسېستىمغاتېخىمۇكۈچلۈكبىرشەكىلدەقارشىتۇرۇشىكېرەكچۈنكىئۆزتىلىنىبىلەنتەلىمئالغانئۇيغۇرياشلارنەچچەسائەتلەپئۆزدىنىئەقىدىسىگەخىلاپبولغانماتىرىيالىزىمۋەدارۋىنىزىمنەزىرىيىسىبويىچەدەرسئوقۇپشۇسېستىمبويىچەيېتىشىپچىققانتەقدىردەئۆزتىلىنىبىلگەنبىلەنمۇئۆزدىنىبىلمەسلىكئەڭچوڭخەتەرلىكئەھۋال.ئۇيغۇرلارغانىسبەتەنئۆزتىلىنىبىلگەنبىلەنمۇئۆزدىنىدىنئۇزاقلىشىشئەڭچوڭخەتەرلىكئەھۋال،شۇنىڭئۈچۈنشەرقىيتۈركىستانداپەرزەنتلىرىمىزنىڭ،ياشلىرىمىزنىڭئالدىبىلەندارۋىنىمىز،كوممۇنىزىمئىددىيىسىگەقارشىكۆپلەپچۈشەنچەھاسىلقىلىشىشەرت.ماتىرىيالىزىمئىدىلوگىيىسىنىڭئاساسىييوقسەپسەتەئىكەنلىكىگەئالاقىدارئىلمىيۋەئەقلىدەلىلپاكىتلارنىياخشىئۆگىنىشىشەرت.بۇنىڭبىلەنبىرگەيەنەئىمان،ئېتىقادھەقىقەتلىرىنى،قۇرئانكەرىمنىڭھەقىقەتلىرىنىبەكياخشىئۆگىنىشىكېرەك،شۇنىڭبىلەنروھىۋەمەنىۋىيجەھەتتەئىنتايىنكۈچلۈكبىرروھقائىگەبولۇشىۋە  ئەۋلادلارنىمۇشۇروھبىلەنيېتىشتۇرۇشىشەرت.مۇشۇنىئەمەلىيئىجراقىلالىغاندائاندىنكۈچلۈكئېتىقادلىقئەۋلادلاريېتىشىپچىقىدۇ.بۇكۈچلۈكروھقائىگەئەۋلادلارقىزىلخىتاينىڭزۇلۇممەنبەسىبولغانكوممۇنىستئىدىلوگىيىسىگەقارشىئەڭكۈچلۈكقۇرالبولىدۇئەڭگۈزەلئىدىلوگىيەكۆرىشىقىلىدۇ.

 

ئارسلانتاش: ھۆرمەتلىكمەلتەمخانىم،سىزگەنىسبەتەنئۇيغۇرمەسىلىسىبىلەنپەلەستىنمەسىلىسىدىكىئوخشاشلىقلارۋەپەرقلەرنېمىلەردىنئىبارەت؟

مەلتەمخانىم: «پەلەستىندەۋەشەرقىيتۈركىستاندىمۇ 60 يىلدىنبۇيانتوختىمايئىزىلىپكېلىۋاتقانئىنسانلاربار،ئەمماتۈركئىسلامدۇنياسىنىڭقايغۇلىرىشەرقىيتۈركىستانۋەپەلەستىنبىلەنلاچەكلىنىپقالمايدۇ،چادتىنپاتانىغىچەھەريەردەزۇلۇمبار،بۇزۇلۇمغاخاتىمەبېرىشنىڭيولىنىئاللاھبىزگەكۆرسەتتى،ئاللاھتائالاقۇرئانكەرىمدە،بىرلىشىڭلار،ئايرىلماڭلاردەپتەلىماتبېرىدۇ،تىلى،مىللىتى،مەزھەبىنېمەبولۇشتىنقەتئىنەزەرپۈتۈنمۇسۇلمانلارقېرىنداش.مۇسۇلمانلاربىربىرىنىئوزجېنىنىقوغدىغاندەكقوغدىمىغىچە،بىرئەرەپبىرتۈركنىئۆزقېرىندىشىغائوخشاشياخشىكۆيۈنۈپقوغدىمىغىچەبۇزۇلۇملارغاخاتىمەبېرىلمەيدۇ،شۇنىڭئۈچۈنبىزدەرھالھەرىكەتكەئۆتۈپتۈركئىسلامبىرلىكىنىقۇرۇشىمىزكېرەك.

ئارسلانتاش: پەلەستىنمەسىلىسىنىقوللاپقۇۋۋەتلىگەنمۇسۇلمانئاممىۋىيتەشكىلاتلارۋەدۆلەتلەرنېمەئۈچۈنشەرقىيتۈركىستانمەسىلىسىنىقوللىمايدۇ؟

مەلتەمخانىم: چۈنكىتۈركئىسلامدۇنياسىكۈچلۈكبىربىرلىكئاستىداجەمبولماسلىقىئەڭئېچىنىشلىقئاقىۋەتلەردىنبىرىھېسابلىنىدۇ.ئەلۋەتتەتۈركئىسلامجۇغراپىيىسىنىڭھەرقايسىجايلىرىغاتىنچلىقبەرپابولۇشى،خاتىرجەملىك،ھۇزۇرئىچىدەياشىشى،ھېچقانداقبىرئۆسمۈرنىڭكۆزىدەقورقۇشبولماسلىقىئۈچۈنغەيرەتبىلەنھەرىكەتقىلىشئاللاھنىڭبىزگەچۈشۈرگەنبۇيرۇقى.بەزىكىشىلەرپەقەتپەلەستىندەيدۇ،بەزىكىشىلەرپەقەتشەرقىيتۈركىستاندەيدۇ،ئاللاھبولسابىزگەپۈتۈندۇنيادەيدۇ،ئاللاھتائالايالغۇزمۇسۇلمانلارغائەمەسبەلكىپۈتۈنئىنسانلارغاتىنچلىقبەرپاقىلىشقابۇيرۇيدۇ.ئاللاھتائالاقۇرئانكەرىمدەئەنفالسۈرىسىنىڭ 39 ‏-ئايىتىدە: «يەريۈزىدەپىتنەتۈگىگەندىنپۈتۈنلەيئاللاھئۈچۈنبولغانغاقەدەرئۇلاربىلەنكۈرەشقىلىڭلار»،دەيدۇ.

ئارسلانتاش: ھۆرمەتلىكمەلتەمخانىم،سىزنىڭچەئۇيغۇرمەسىلىسىنىدۇنياۋەتۈركىيەكۈنتەرتىپىگەكەلتۈرۈشئۈچۈنچەتئەللەردىكىئۇيغۇرلارۋەئۇيغۇرتەشكىلاتلارنېمەقىلىشىكېرەكبولىدۇ؟

مەلتەمخانىم: ئىمكانىيەتلەرنىۋەكۈچقۇۋۋەتلىرىمىزنىبىرلەشتۈرۈشىمىزئىنتايىنمۇھىم.ئوخشىمىغانپارتىيەلەردىنئوخشىمىغانجامائەتلەردىن،فوندۋەتەشكىلاتلاردىنبۇيولداغەيرەتبىلەنھەرىكەتقىلغانلاربار.  بىزبىربىرىمىزنىياخشىكۆرەيلى،بىربىرىمىزگەئىگەچىقايلى،ھەممىمىزنىڭمەقسىتىئوخشاش،ئەڭئالدىبىلەنھەممىمىزنىڭدىنىئېتىقادىئوخشاش،قىبلىمىزبىر،كىتابىمىزبىر،بىرلىشىپھەرىكەتقىلىدىغانبولساق،ئاللاھئالدىمىزغاكۆپلىگەنئىمكانىيەتلەرنىئېچىپبېرىدۇ،چۈنكىئۇۋاقىتئاللاھنىڭبۇيرۇقىغابويسۇنغانبولىمىز،ئەممابۆلۈنۈپپارچىلانساقئاللاھمۇۋاپىقىيەتنىنىىسپقىلمايدۇ،چۈنكىبۆلۈنۈپپارچىلىنىشئىسلامدىنىداھارامدۇر.

 

ئارسلانتاش: ئۇيغۇرخەلقىتۈركىيەدۆلىتىنىۋەتۈركىيەخەلقىنىبەكياخشىكۆرىدۇۋەئۇيغۇرمەسىلىسىئۈچۈنياردەمئۈمىدقىلىدۇ،سىزنىڭچەتۈركىيەخەلقىۋەدۆلىتىئۇيغۇرخەلقىئۈچۈننېمەقىلىشىكېرەكۋەنېمىلەرنىقىلىشئىمكانىيىتىبار؟

مەلتەمخانىم: شەرقىيتۈركىستانبىزنىڭجاندىلىمىز،،روھىمىز،پاكپاكىزبىرخەلق،ۋىجدانىپاك،گۈزەلئەخلاققائىگەخەلق.ئىنشائاللاھئۇلاربىلەنيۈزكۆرىشىدىغان،ئۇلارنىباغرىمىزغاباسىدىغانكۈنلەرپاتئارىداكېلىدۇ،بىزئادنانئوكتارئەپەندىبىلەنئا9 تېلېۋىزىيەقانىلىبولۇشسۈپىتىمىزبىلەنشەرقىيتۈركسىتاندىكىزۇلۇمغاخاتىمەبېرىشئۈچۈننەچچەيىلدىنبۇيانتىرىشىپكېلىۋاتىمىزۋەبۇنىڭدىنكېيىنمۇئاخىرغىچەداۋامقىلىمىز.بۇيەردەبىزنىڭۋەدۆلىتىمىزنىڭشەرقىيتۈركىستانمەسىلىسىتوغرىسىداخىتايھۆكۈمىتىبىلەنئۇچرىشىشئېلىپبېرىشبەكمۇھىم.خىتاينىڭئۇيغۇرلارئۈستىدىنيۈرگۈزىۋاتقانبېسىمسىياسىتىدىنۋازكېچىشكەچاقىرىققىلىشكېرەك.كېرەكبولغاندائىقتىسادىئىمبارگويۈرگۈزۈشكېرەك.ئادكانئوكتارئەپەندىبۇھەقتەخىتايبىلەنئۇچرىشىشلارئېلىپباردىۋەياخشىنەتىجەبولدى،ئەمماياخشىئىلگىرىلەشلەرتېخىمۇتىزسۈرئەتتەداۋامقىلىشىكېرەك.ئۇيغۇرقېرىنداشلىرىمىزمۇۋەبىزمۇ،خىتاييوقالسۇندىمەيمىز،ئەمماشەرقىيتۈركسىتانئازادبولسۇندەيمىز،شەرقىيتۈركىستاننىڭئازادبولۇشىخىتايئۈچۈنتەھدىتئەمەس،دەلئەكىسچەئۇلارنىمۇخاتىرجەمقىلىدىغانبىرگۈزەلئىش.بۇنىڭغاكاپالەتلىكبېرىشنىخىتايغاياخشىچۈشەندۈرۈشكېرەك.خىتاينىڭئەندىشەۋەقورقۇشلىرىيوقالسابەلكىبۇبىرياخشىئىلگىرلەشبولىدۇ،شۇنىڭبىلەنبىرلىكتەخىتايغاكوممۇنسىتئىدىلوگىيىسىنىڭئاساسىييوقبىرسەپسەتەئىكەنلىكىنىياخشىچۈشەندۈرۈشكېرەك،چۈنكىخىتايبۇسەپسەتەئىدىلوگىيەسەۋەبىدىنيالغۇزئۇيغۇرلارغىلائەمەسبەلكىئۆزخەلقىغىمۇزۇلۇمقىلىۋاتىدۇ،ئۇلارنىمۇقىيناۋاتىدۇ.بىزبولساقئۆزيولىمىزبىلەنمېڭىپھەمشەرقىيتۈركسىتانخەلقىنىڭھەمخىتايخەلقىنىڭتارتىۋاتقانزۇلۇمغاخاتىمەبېرىشنىخالايمىز،ھەركىمبىرىنچىسىنىپئىنسانغائوخشاشخۇشالياشىشىنىخالايمىز.

قېرىنداشلار،شەرقىيتۈركسىتانئۈچۈنئېلىپبارغانخىزمەتلىرىمىزنىئا9 تېلېۋىزىيەقانىلىنىڭwww.a9.com.tr تورئادرېسىدىنۋەئەدنانئوكتارئەپەندىنىڭكىتاپلىرىدىنپايدىلىنىشىئۈچۈن  www.doguturkistan.com تورئادرېسىنىزىياەتقىلىشىنىتەۋسىيەقىلىمىز.

مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا رادىئوسى – ئارسلان

About admin